Welke mechanismen gaan schuil achter oranjegekte? Hoe kan het dat mensen die normaliter amper durven te zeggen trots te zijn op hun land en cultuur, tijdens een EK of WK zichzelf bekladden met oranje verf, hun straten behangen met oranje vlaggetjes en louter oranjekleurige snacks willen eten? Wat doet een 'nuchtere' Hollander wild dansen voor een stoplicht als dat op oranje springt? Is het werkelijk alleen het voetbal dat zorgt voor tijdelijke collectieve verstandsverbijstering?
Oranje zit vooral van buiten
,,Voetbal lijkt inhaalnationalisme'', zegt Liesbet van Zoonen, hoogleraar media en populaire cultuur aan de Universiteit van Amsterdam. ,,Globalisering en europeanisering vergroten de behoefte aan gevoelens van gemeenschap en samenhang.'' Niet voor niets zie je volgens sportsocioloog Maarten van Bottenburg de oranjegekte vooral in overwegend blanke arbeidersbuurten. Globalisering vergroot het verlangen naar uniformiteit. Juist in arbeiderswijken is die hunkering naar saamhorigheid het grootst. ,,Daar wonen de verliezers van globalisering. De laaggeschoolde autochtone Nederlanders worden het meest op de proef gesteld. Eerst door migranten die hun blanke, vertrouwde samenleving en de arbeidsplek hebben doen veranderen en nu door de eenwording van Europa en globalisering.''
Het is volgens Van Bottenburg ook geen toeval dat vooral straten worden versierd, de buitenkanten van huizen, de auto's en zelden de woonkamers. De oranjegekte is naar buiten gericht. ,,Zo willen mensen aan elkaar laten zien dat ze met elkaar verbonden zijn.'' Het tijdperk waarin we leven, kent geen duidelijke vijandbeelden en nationalisme is de staatspolitiek vreemd, maar juist die verschijnselen wijzen volgens Van Bottenburg op het langzame verlies van de nationale identiteit. ,,En overdreven uitingen van oranjebinding fungeren als een soort compensatie voor dat verlies.''
Bron: NRC, 15-06-2004
